Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Aktualne wydanie

Polecamy

Mitologia rodo – konfrontacja z najczęstszymi błędami i absurdami

Mitologia rodo – konfrontacja z najczęstszymi błędami i absurdami
 

Aleksandra Zomerska, Robert Brodzik, Michał Kluska

Cena: 128,00 zł

Zamów

Polecamy

Rodo w praktyce – odpowiedzi na 273 najtrudniejsze pytania

Rodo w praktyce – odpowiedzi na 273 najtrudniejsze pytania
 

Bartosz Marcinkowski, Robert Brodzik, Klaudia Czarniecka, Michał Kluska, Katarzyna Kulesza, Olga Legat, Justyna Tyc

Cena: 128,00 zł

Zamów

Monitoring wizyjny w strażach gminnych

02-06-2020 Autor: Dariusz Wasiak

Represyjny charakter działań straży gminnych sprawia, że zostały wyposażone w instrumenty prawne oraz narzędzia techniczne umożliwiające ingerencję w dobra i wolności osadzone w Konstytucji RP. Jednym z takich narzędzi są środki techniczne umożliwiające obserwację i rejestrację obrazu zdarzeń w miejscach publicznych.

 

Straże gminne na mocy przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (dalej: usg) mają prawo do tego, by realizować powierzone im zadania z wykorzystaniem środków technicznych umożliwiających obserwację i rejestrację obrazu zdarzeń w miejscach publicznych (dalej: monitoring wizyjny). Mowa tu o możliwości monitorowania przez straż gminną zachowań ludzkich występujących wyłącznie w strefie publicznej za pośrednictwem oznaczonych (widzialnych) urządzeń rejestrujących, które utrwalają wizerunek osoby fizycznej objętej jego zasięgiem (zob. wyrok WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2013 r., II SA/Wa 211/13).

 

Przetwarzanie danych

 

Straż gminna jako podmiot odpowiedzialny za stan porządku publicznego na terenie swojego działania nie może zatem prowadzić obserwacji osób w miejscu ich zamieszkania czy wykonywania pracy. Działania straży przy wykorzystaniu urządzeń rejestrujących niewątpliwie mogą prowadzić do ustalenia tożsamości każdej osoby fizycznej, a dokładniej jej cech, na podstawie których można ustalić, kim dana osoba jest i czym się różni od innych osób w określnym otoczeniu (zob. wyrok WSA w Warszawie z 3 marca 2009 r., II SA/Wa 1495/08).

 

Zgodnie z art. 10a ust. 1 usg straże w celu realizacji ustawowych zadań mogą przetwarzać dane osobowe bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą. Odnosi się to wyłącznie do przetwarzania danych uzyskanych:

  • w wyniku wykonywania czynności podejmowanych w postępowaniu w sprawach o wykroczenia;
  • z rejestrów, ewidencji i zbiorów, do których straż posiada dostęp na podstawie odrębnych przepisów.

Celem zebrania tych danych jest zidentyfikowanie sprawcy naruszenia obowiązujących przepisów. Przetwarzanie danych przez straże nie dotyczy danych ujawniających:

  • pochodzenie rasowe lub etniczne;
  • poglądy polityczne;
  • przekonania religijne lub filozoficzne;
  • przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową;
  • stan zdrowia, kod genetyczny, nałogi lub życie seksualne.

Takie dane mogą być przetwarzane wyłącznie po uzyskaniu zgody osoby, której dotyczą. Samo uzyskanie zgody od takiej osoby bez wykazania przez straż niezbędności przetwarzania tej kategorii danych powinno zostać uznane za przetwarzanie ponadnormatywne.

 

Ustawodawca w treści art. 10 ust. 1 usg ogranicza strażom prawo do przetwarzania danych osobowych zebranych bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą, dla innych celów niż te, które zostały określone w przywołanym przepisie. Należy przyjąć, że aby straż mogła przetwarzać dane osobowe bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą, zobowiązana jest do wykazania podjęcia czynności dających podstawę do tego, aby określony czyn, a tym samym określone zachowanie człowieka można uznać za wykroczenie, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (dalej: kw).

 

Każde inne przetwarzanie danych przez straż bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą, należy uznać za naruszenie art. 107 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (dalej: uodo) w zw. z art. 231 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (dalej: kk ). Czyn ten to przestępstwo bezskutkowe, do którego dochodzi w następstwie działania funkcjonariusza publicznego na szkodę interesu publicznego lub prywatnego w związku z przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków. Dla zaistnienia znamion przestępstwa nie jest konieczne, aby wystąpił uszczerbek w dobrach chronionych prawem, gdyż przedmiotem ochrony jest prawidłowe funkcjonowanie instytucji państwowych i samorządu terytorialnego, a także wynikający z tego ich autorytet. Stąd też źródłem naruszeń mogą być zarówno normy prawne regulujące obowiązki komendanta, jak i polecenia służbowe wydane przez wójta, jeśli ich zakres mieści się w granicach posiadanych uprawnień, a niebezpieczeństwo będzie rzeczywiste i skonkretyzowane (zob. uchwała 7 sędziów SN z 24 października 2014 r., I KZP 24/12 oraz uchwała SN z 11 czerwca 2019 r., I DO 11/19).

 

Ustawowe warunki wykorzystania monitoringu wizyjnego

Realizacja powierzonych strażom zadań może być wspomagana przy użyciu monitoringu wizyjnego w określonym usg zakresie, czyli tylko wówczas, gdy straże wykażą niezbędność zastosowania tych urządzeń technicznych dla realizacji następujących celów:

  • utrwalanie dowodów popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;
  • przeciwdziałanie przypadkom naruszania spokoju i porządku w miejscach publicznych;
  • ochrona obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej.

Z tym że określone zadania muszą być dodatkowo dookreślone zakresowo i czasowo, a prowadzenie obserwacji prewencyjnych przy wykorzystaniu monitoringu wizyjnego nie może stanowić samoistnej przesłanki legitymizującej takie działania.

 

W ramach takich działań straże są zobowiązane do poszanowania godności oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka, czyli m.in. prawa do prywatności, prawa do ochrony danych osobowych i innych praw wynikających z Konstytucji RP z 1997 r. Straże nie mogą tracić z pola widzenia faktu, że informacje, które bez nadzwyczajnego wysiłku, czyli bez nieproporcjonalnie dużych nakładów dają się „powiązać” z określoną osobą, zwłaszcza przy wykorzystaniu łatwo osiągalnych źródeł powszechnie dostępnych, również zalicza się do kategorii danych osobowych (wyrok NSA z 19 maja 2011 r., II SA/Wa 1086/10). Z tego względu model prowadzenia działań z wykorzystaniem monitoringu wizyjnego musi uwzględniać obowiązek:

  • respektowania przez straż zasady proporcjonalności osadzonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – odczytywanej tutaj jako norma gwarancyjna, której celem jest ochrona praw i wolności każdej jednostki (każdego obywatela) przed nadmierną ingerencją straży, a także obowiązek działania straży bez oderwania od aktualnie obowiązującego porządku prawnego, w szczególności działania na rzecz ochrony przetwarzanych danych przed ich szkodliwym dla jednostki wykorzystywaniem (art. 51 Konstytucji RP);
  • przestrzegania przepisów Konwencji nr 108 Rady Europy o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych (DzU z 2003 r. nr 3, poz. 25), notabene obecnie aktualizowanej – gdy dane będą przetwarzane w całości lub części w sposób zautomatyzowany, operacje zachodzące w ramach procesu przetwarzania danych z wykorzystaniem systemu monitoringu, które są wykonywane, bądź będą wykonywane w całości lub części za pomocą metod zautomatyzowanych, muszą zostać ocenione pod kątem ich zgodności z wymogami przepisów Konwencji. Taka ocena powinna zostać dokonana zwłaszcza, gdy dane są rejestrowane, modyfikowane, usuwane, odzyskiwane lub rozpowszechniane w całości lub części w sposób zautomatyzowany.

[...]

 

Autor jest audytorem, doradcą z zakresu bezpieczeństwa informacji prawnie chronionych w spółkach kapitałowych oraz podmiotach publicznych; pracuje w WSB we Wrocławiu oraz kancelarii Leximum Jabłoński i Wspólnicy sp. z o.o.

_____________________________________________________________________________________________________________________________________

Informacje o cookies © 2019 PRESSCOM Sp. z o.o.