Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Aktualne wydanie

Polecamy

Obowiązki i odpowiedzialność administratora danych osobowych w świetle rodo

Obowiązki i odpowiedzialność administratora danych osobowych w świetle rodo
 

Tomasz Banyś (red.), Agnieszka Grzelak, Mirosław Gumularz, Katarzyna Witkowska-Nowakowska

Cena: 128,00 zł

Zamów

Polecamy

Mitologia rodo – konfrontacja z najczęstszymi błędami i absurdami

Mitologia rodo – konfrontacja z najczęstszymi błędami i absurdami
 

Aleksandra Zomerska, Robert Brodzik, Michał Kluska

Cena: 128,00 zł

Zamów

Poprzedni rok obrotowy

02-06-2020 Autor: Mateusz Franke

Maksymalna wysokość administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie rodo, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorstwo, zależy od jego obrotu z poprzedniego roku obrotowego. Przepisy nie precyzują jednak, jak rozumieć tę „poprzedniość”. Czy punktem odniesienia jest data nałożenia kary, data naruszenia, a może inne zdarzenie?

 

W myśl art. 83 ust. 4–6 rodo górny limit administracyjnej kary pieniężnej jest ustalany kwotowo, a w przypadku przedsiębiorstwa jest obliczany jako określony procent „całkowitego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego”, przy czym zastosowanie ma kwota wyższa. Przykładowo przedsiębiorstwo, które narusza podstawowe zasady przetwarzania danych osobowych, naraża się na karę w wysokości do 4% swojego obrotu z poprzedniego roku obrotowego albo do 20 mln euro, jeśli ta kwota jest wyższa od limitu obliczonego na podstawie obrotu (art. 83 ust. 5 rodo).


Wobec braku szczególnej regulacji w rodo pojęcie „rok obrotowy” należy rozumieć zgodnie z przepisami, które mają zastosowanie do rachunkowości ukaranego1. W polskim prawie oznacza to, że „rok obrotowy” powinien być interpretowany zgodnie z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości2. Ustawodawca w art. 3 ust. 1 pkt 9 tej ustawy zaznacza, że rokiem obrotowym jest „rok kalendarzowy lub inny okres trwający 12 kolejnych pełnych miesięcy kalendarzowych, stosowany również do celów podatkowych. Rok obrotowy lub jego zmiany określa statut lub umowa, na podstawie której utworzono jednostkę”. W praktyce rok obrotowy jest zwykle tożsamy z rokiem kalendarzowym.

 

Poprzedni rok obrotowy – czyli który?


Artykuł 83 ust. 4–6 rodo jest zredagowany w taki sposób, że sformułowanie o „poprzednim roku obrotowym” może odnosić się zarówno do nałożenia kary, jak i do naruszenia rodo. W konsekwencji możliwych jest kilka interpretacji:

  1. „Poprzedni rok obrotowy” oznacza rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający rok nałożenia kary.
  2. „Poprzedni rok obrotowy” odnosi się do naruszenia rodo przez ukarany podmiot. W przypadku takiej interpretacji możliwe są następujące warianty:

2.1. Chodzi o rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający rok wydania decyzji stwierdzającej naruszenie rodo. W praktyce decyzja nakładająca karę jest równocześnie decyzją stwierdzającą naruszenie rodo. Dlatego ta interpretacja jest de facto tożsama z tą wskazaną w pkt 1.

2.2. Chodzi o rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający rok powzięcia przez organ nadzorczy wiadomości o naruszeniu rodo.

2.3. Chodzi o rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający rok wszczęcia przez organ nadzorczy postępowania w sprawie naruszenia rodo.

2.4. Chodzi o rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający rok naruszenia rodo przez ukaranego.

 

Wykładnia językowa art. 83 ust. 4–6 rodo – dokonywana również z uwzględnieniem wersji obcojęzycznych – nie wyjaśnia, która z powyższych interpretacji jest właściwa. Wskazówek nie dostarczają ani materiały powstałe w toku prac legislacyjnych nad rodo3, ani wytyczne Grupy Roboczej art. 29 w sprawie stosowania i ustalania administracyjnych kar pieniężnych dla celów rozporządzenia nr 2016/6794. Taki stan rzeczy należy ocenić krytycznie. Przepisy dotyczące nakładania kar powinny być jednoznaczne i precyzyjne. Spróbujmy jednak zastanowić się, która z przedstawionych interpretacji jest właściwa.


Ostatni sposób interpretacji (pkt 2.4) należy odrzucić. Przemawiają za tym względy praktyczne i funkcjonalne. Po pierwsze, nie sposób byłoby ustalić, jaki jest górny limit kary w odniesieniu do naruszeń trwających więcej niż 1 rok. Po drugie, w świetle art. 83 ust. 1 wymiar kary pieniężnej powinien być powiązany z najbardziej aktualną sytuacją ekonomiczną ukaranego przedsiębiorstwa, aby kara spełniała swoje funkcje i była proporcjonalna.
Jeśli chodzi o interpretacje zaproponowane w pkt 2.2 i 2.3 – brakuje wystarczających przesłanek, aby się za nimi opowiedzieć. Gdyby punktem odniesienia faktycznie miało być powzięcie przez organ nadzorczy wiadomości o naruszeniu lub data wszczęcia postępowania, rodo wyraźnie by na to wskazywało. Co więcej, określenie zdarzenia, które należałoby uznać za miarodajny moment powzięcia przez organ nadzorczy wiadomości o naruszeniu, powodowałoby dalsze trudności interpretacyjne.


Wydaje się zatem, że właściwa jest pierwsza interpretacja (pkt 1). Jest ona najbardziej intuicyjna. Umożliwia najlepsze dostosowanie sankcji do aktualnej sytuacji ekonomicznej ukaranego podmiotu, a przez to pozwala na wymierzenie kary proporcjonalnej w myśl art. 83 ust. 1 rodo. Ponadto za taką interpretacją przemawia wykładnia prawnoporównawcza dokonana na podstawie regulacji podobnych do art. 83 ust. 4–6 rodo. Co więcej, pogląd, zgodnie z którym należy brać pod uwagę obrót z roku obrotowego bezpośrednio poprzedzającego nałożenie kary, znajduje potwierdzenie w wypowiedziach i praktyce niektórych organów nadzorczych.

 

Podobne regulacje


W literaturze wskazuje się, że administracyjne kary pieniężne na gruncie rodo są znacznie surowsze niż jakiekolwiek sankcje obowiązujące w prawie krajowym implementującym dawną dyrektywę 95/46/WE. W konsekwencji w odniesieniu do maksymalnej wysokości administracyjnych kar pieniężnych za punkt odniesienia może posłużyć unijne prawo konkurencji5. W tym kontekście warto przywołać orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości i praktykę Komisji Europejskiej dotyczącą kar pieniężnych nakładanych za naruszenie wspólnotowych reguł konkurencji6. Wydaje się to na tyle zasadne, że motyw 150 rodo odwołuje się do pojęcia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 101 i 102 TFUE.


Dawne rozporządzenie Rady EWG nr 17 z dnia 6 lutego 1962 r. regulujące nakładanie kar pieniężnych za naruszenie wspólnotowych reguł konkurencji przewidywało w art. 15 ust. 2, że Komisja może nałożyć na przedsiębiorstwo karę pieniężną do 10% „wartości osiągniętego w poprzednim roku gospodarczym obrotu”. Rozporządzenie nie precyzowało, jak należy rozumieć ów „poprzedni” rok. W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości i sądu pierwszej instancji7 oraz praktyki samej Komisji sformułowanie „poprzedni rok gospodarczy” (obrotowy) odnosi się do ostatniego pełnego roku obrotowego (dla celów rachunkowych przedsiębiorstwa), który bezpośrednio poprzedza wydanie decyzji o nałożeniu kary. Według Trybunału odwołanie się do takiego roku obrotowego jest „logiczne”. Przedstawiona interpretacja jest stosowana również na gruncie obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu8.


Na gruncie unijnego prawa konkurencji sposób rozumienia sformułowania o „poprzednim roku obrotowym” opiera się na założeniu, że organ nakładający karę dysponuje informacją o obrocie w ostatnim roku obrotowym, który poprzedza dzień wydania decyzji, oraz że te dane przedstawiają pełny rok normalnej działalności gospodarczej. Jeśli przykładowo rok obrotowy zakończył się, ale roczne sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa nie zostało jeszcze sporządzone lub podane do wiadomości Komisji, bądź też jeśli dochodziło do sztucznego zaniżania obrotu przez przedsiębiorstwo – Komisja ma prawo, a nawet obowiązek odnieść się do obrotu osiągniętego w trakcie wcześniejszego roku9.


Rozumienie „poprzedniego roku obrotowego” jako pełnego roku obrotowego poprzedzającego decyzję o nałożeniu kary obowiązuje również na gruncie szeregu innych regulacji UE przewidujących sankcje uzależnione od obrotu przedsiębiorcy. Za przykład może posłużyć rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 646/2012 z dnia 16 lipca 2012 r. ustanawiające przepisy wykonawcze dotyczące grzywien i okresowych kar pieniężnych nakładanych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 czy rozporządzenie Komisji (WE) nr 658/2007 z dnia 14 czerwca 2007 r. dotyczące kar finansowych nakładanych za naruszenie pewnych obowiązków w związku z pozwoleniami na dopuszczenie do obrotu wydawanymi na mocy rozporządzenia (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady.


Również w prawie polskim można wskazać przykłady regulacji podobnych do art. 83 ust. 4–6 rodo, które odnoszą się do poprzedniego roku obrotowego w sposób zgodny z przedstawioną interpretacją. Mowa tu o następujących przepisach (które zresztą stanowią wdrożenie różnych unijnych dyrektyw):

  • Art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, który uprawnia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości nie większej niż 10% obrotu za określone naruszenia ustawy. Przepis ten stanowi wprost, że chodzi o obrót w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary.
  • Art. 210 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne, który przewiduje, że Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej za określone naruszenia ustawy może nałożyć karę pieniężną w wysokości do 3% przychodu ukaranego podmiotu, osiągniętego w poprzednim roku kalendarzowym. Z kontekstu art. 210 ust. 1, jak również z treści art. 210 ust. 1a ustawy wynika jednoznacznie, że chodzi o przychód (obrót) w roku kalendarzowym poprzedzającym rok nałożenia kary.
  • Art. 150 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, który przewiduje, że za określone naruszenia tej ustawy na instytucję obowiązaną może zostać nałożona kara pieniężna w wysokości do równowartości 5 mln euro albo do 10% obrotu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy.

[...]

 

Autor jest radcą prawnym, członkiem OIRP w Krakowie, partnerem w kancelarii ADV Legal.

_____________________________________________________________________________________________________________________________________

Informacje o cookies © 2019 PRESSCOM Sp. z o.o.