Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Polecamy

Ochrona danych osobowych w działach kadr zgodnie z rodo

Ochrona danych osobowych w działach kadr zgodnie z rodo
 

Andrzej Boboli, Mateusz Borkiewicz, Agata Cisowska, Kamila Koszewicz, Grzegorz Leśniewski

Cena: 148,00 zł

Zamów

Polecamy

Realizacja praw osób, których dane dotyczą, na podstawie rodo

Realizacja praw osób, których dane dotyczą, na podstawie rodo
 

Marlena Sakowska-Baryła, Bogdan Fischer

Cena: 128,00 zł

Zamów

Brak ochrony przed arbitralnością władz

07-11-2018 Autor: Marcin Górski

Gdzie przebiega granica prawa do prywatności jednostki? Czy dobro państwa ma pierwszeństwo przed dobrem jednostki? Co w sytuacji, w której brakuje mechanizmów ochrony jednostki przed samowolą organów państwa? Przyjrzymy się tym zagadnieniom, analizując wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

 

Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: ETPC, Trybunał) z 20 września 2018 r. w sprawach połączonych Solska i Rybicka przeciwko Polsce (skargi nr 30491/17 i 31083/17) dotyczy skarg członków rodzin ofiar katastrofy lotniczej, która miała miejsce w 2010 r. pod Smoleńskiem. Członkowie rodzin zarzucili Polsce naruszenie art. 8 Europejskiej konwencji praw człowieka (dalej: EKPC), które w tym przypadku polegało na przeprowadzeniu ekshumacji szczątków ich bliskich wbrew woli skarżących.

Z wyroku wynika obraz schematycznego działania organu prokuratorskiego, który nie zdołał dostrzec ani tym bardziej zastosować podstawowych elementów konstrukcyjnych stanu prawnego sprawy, zamiast tego skupiając się na realizacji sobie tylko znanych celów politycznych. Niestety, wyrok w sprawie Solskiej i Rybickiej obrazuje również całkowity brak mechanizmów ochrony jednostki przed bezprawną samowolą organów państwa w zakresie wkraczania w sferę prywatności jednostek, w tym również niewydolność sądów w tym względzie. Wyrok odnosi się do sfery kultu osób zmarłych, która w polskich warunkach kulturowych jest uznawana za sacrum sanctissimum.

Stan faktyczny

Okoliczności sprawy były następujące. Obie skarżące – wdowy po mężczyznach, którzy zginęli w katastrofie lotniczej – nie zgadzały się na ekshumacje ciał mężów, które prokurator zarządził po ponad 6 latach od katastrofy. Wskazywały, że powody, dla których prokurator postanowił przeprowadzić wyjęcie i oględziny zwłok były niejasne, prokurator zignorował prawa pokrzywdzonych, a one same nie miały żadnych wątpliwości co do tożsamości zwłok, które zidentyfikowały. Podnosiły także, iż prokurator zignorował ich godność i przysługujące im prawo do kultu osoby zmarłej. Obie skarżące wywiodły zażalenia na postanowienie prokuratora o ekshumacji, które jednak ten uznał za niedopuszczalne i jako takie odrzucił.

Tę decyzję skarżące zakwestionowały zażaleniami złożonymi w Sądzie Okręgowym w Warszawie, podnosząc, że brak możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie prokuratora o zarządzeniu ekshumacji jest niezgodny z szeregiem przepisów Konstytucji RP i EKPC. Sąd Okręgowy skierował z kolei pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK), dotyczące tego, czy art. 210 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (dalej: kpk) w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na zarządzenie wyjęcia zwłok z grobu, jest zgodny z art. 45 ust. 1, art. 47 i art. 78 Konstytucji RP oraz z art. 8 i art. 13 EKPC.

Pytanie prawne skierowane 3 kwietnia 2017 r. nadal czeka na rozpoznanie przez TK (sprawa P 18/17). Do czasu udzielenia odpowiedzi na pytanie prawne przez TK postępowanie przed Sądem Okręgowym  w przedmiocie zażalenia na postanowienie prokuratora zostało zawieszone. Pomimo tego, ekshumacje zwłok przeprowadzono w 2018 r. Skarżące próbowały jeszcze uzyskać postanowienie zabezpieczające w ramach postępowania cywilnego przeciwko Skarbowi Państwa, dotyczące nakazania wstrzymania ekshumacji. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił wnioski o zabezpieczenie, podnosząc, że wnioskodawczynie nie wykazały, aby ekshumacje były sprzeczne z prawem, bo prokurator miał podstawę prawną dla swojej decyzji. Zażalenie na to postanowienie oddalił Sąd Apelacyjny.

Skarżące wywiodły skargę do ETPC zarzucającą Polsce naruszenie art. 8 EKPC (chroniącego prawo do prywatności, życia rodzinnego i nienaruszalności mieszkania) polegające na arbitralnej, podjętej wbrew ich woli i bez możliwości skutecznej kontroli sądowej decyzji o ekshumacji szczątków ich bliskich. 

 

Rząd w odpowiedzi podniósł – nieskutecznie – zarzut przedwczesności skargi, argumentując, że na rozpoznanie oczekuje pytanie prawne do TK. Zdaniem polskiego rządu miało to wieść do wniosku o niedopuszczalności skargi z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia dostępnych wedle prawa krajowego. ETPC nie zgodził się ze stanowiskiem rządu, wskazując, że postępowanie przed TK nie miało żadnego wpływu na przeprowadzone ekshumacje, bo prokurator przeprowadził je mimo zawieszenia postępowania wywołanego zażaleniem na zarządzenie wyjęcia z grobu i oględziny zwłok.

 

[...]

 

Autor jest radcą prawnym, doktorem nauk prawnych, członkiem Komisji Praw Człowieka Krajowej Rady Radców Prawnych, adiunktem Katedry Europejskiego Prawa Konstytucyjnego UŁ, dyrektorem Wydziału Prawnego Urzędu Miasta Łodzi.

 


Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę.


 

_____________________________________________________________________________________________________________________________________

Informacje o cookies © 2017 PRESSCOM Sp. z o.o.